Sau thời gian đầu tư xây dựng, Trung tâm bảo tồn nghề nuôi rắn và chế biến các sản phẩm OCOP, dược liệu từ rắn tại làng nghề Lệ Mật (phường Việt Hưng, Hà Nội) đang bước vào giai đoạn hoàn thiện những hạng mục cuối cùng và bắt đầu đón những vị khách đầu tiên đến tham quan, tìm hiểu và trải nghiệm. Công trình được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn mới trong bảo tồn văn hóa làng nghề gắn với phát triển kinh tế và du lịch địa phương.
Lệ Mật là làng nghề có lịch sử lâu đời, nổi tiếng với nghề nuôi, bắt và chế biến rắn, gắn liền với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân địa phương. Tuy nhiên, trong bối cảnh các quy định về bảo vệ động vật hoang dã ngày càng chặt chẽ và yêu cầu phát triển bền vững đặt ra cao hơn, làng nghề truyền thống này buộc phải chuyển đổi phương thức sản xuất và tổ chức hoạt động theo hướng bài bản, an toàn và đúng quy định pháp luật.
Ông Nguyễn Anh Tuấn – Giám đốc Hợp tác xã làng nghề Lệ Mật, cho biết, nhu cầu lớn nhất hiện nay của làng nghề là giữ được nghề một cách bền vững. “Trước đây, nghề gắn nhiều với khai thác tự nhiên. Nhưng khi các quy định về bảo vệ động vật hoang dã ngày càng chặt chẽ, làng nghề buộc phải chuyển đổi. Trung tâm ra đời nhằm tập trung hóa hoạt động nuôi rắn, giúp bà con sản xuất bài bản, an toàn, kiểm soát được nguồn gốc, đồng thời mở rộng giá trị từ con rắn sang các sản phẩm OCOP và dược liệu”, ông Nguyễn Anh Tuấn chia sẻ.
Trung tâm bảo tồn nghề nuôi rắn và chế biến các sản phẩm OCOP, dược liệu từ rắn được xây dựng với kiến trúc lấy cảm hứng từ hình tượng con rắn – biểu trưng gắn liền với lịch sử và bản sắc của làng nghề Lệ Mật. Công trình gồm nhiều khu chức năng như không gian trưng bày di sản nghề nuôi rắn, khu trải nghiệm, khu giới thiệu sản phẩm OCOP và dược liệu từ rắn, cùng các hạng mục phục vụ tham quan, giáo dục và sinh hoạt cộng đồng. Đến nay, phần khung kiến trúc, cảnh quan và nhiều không gian chức năng đã cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng đưa vào vận hành.
Bắt đầu đón những vị khách đầu tiên
Những ngày này Trung tâm bắt đầu đón những đoàn khách đầu tiên. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển từ đầu tư xây dựng sang khai thác, vận hành. Thông qua hoạt động tham quan, du khách có thể tận mắt chứng kiến quy trình nuôi, chế biến, tìm hiểu câu chuyện văn hóa của làng nghề Lệ Mật cũng như tiếp cận các sản phẩm OCOP đặc trưng của địa phương.
Ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết, định hướng phát triển của làng nghề trong giai đoạn tới là du lịch trải nghiệm. “Chúng tôi mong muốn người dân và du khách được đến tận nơi, tận mắt thấy quy trình nuôi – chế biến, được nghe câu chuyện văn hóa Lệ Mật và hiểu đúng về làng nghề. Khi trải nghiệm được thiết kế an toàn, hấp dẫn, du khách sẽ trở thành kênh quảng bá tự nhiên, còn người dân có thêm sinh kế từ tham quan, trưng bày OCOP, ẩm thực và các dịch vụ đi kèm”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Trong thời gian tới, dự án đang tiếp tục hoàn thiện một số hạng mục mới, yếu tố an toàn cho du khách được Hợp tác xã làng nghề Lệ Mật đặt lên hàng đầu. Theo đại diện Hợp tác xã, các hoạt động trải nghiệm hiện nay đều được tổ chức theo lộ trình kiểm soát chặt chẽ, giới hạn khu vực tiếp cận, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về an toàn.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, việc gắn bảo tồn nghề truyền thống với du lịch trải nghiệm và phát triển sản phẩm OCOP là hướng đi phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Cách làm này không chỉ góp phần gìn giữ giá trị văn hóa, mà còn tạo ra chuỗi giá trị kinh tế đa dạng, giúp người dân làng nghề nâng cao thu nhập, ổn định sinh kế lâu dài.
Đại diện Hợp tác xã làng nghề Lệ Mật cũng kỳ vọng, trong tương lai, Lệ Mật sẽ trở thành điểm đến văn hóa – ẩm thực – tâm linh – trải nghiệm đặc sắc của Thủ đô Hà Nội. “Giữ được nghề là một phần, nhưng quan trọng hơn là giữ được niềm tự hào và câu chuyện của vùng đất. Khi câu chuyện đó được kể bằng trải nghiệm chân thực, hấp dẫn và an toàn, nó sẽ trở thành động lực cho sự phát triển bền vững của cả cộng đồng”, ông Tuấn chia sẻ.
Việc đầu tư xây dựng Trung tâm bảo tồn nghề nuôi rắn và sản phẩm OCOP được xác định là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch làng nghề, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Với định hướng rõ rang,Trung tâm bảo tồn nghề nuôi rắn và sản phẩm OCOP tại Lệ Mật được kỳ vọng sẽ trở thành không gian văn hóa – trải nghiệm tiêu biểu, góp phần bảo tồn giá trị truyền thống, đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho địa phương trong giai đoạn mới.
