Giữa không gian đô thị đang đổi thay từng ngày đình Trường Lâm (phường Việt Hưng, Hà Nội) vẫn hiện diện như một dấu lặng văn hóa bền bỉ, nơi lưu giữ ký ức lịch sử, tín ngưỡng và truyền thống của cộng đồng cư dân địa phương.
Đến Trường Lâm xem điệu mua lột rắn
Dù nằm giữa khu dân cư đông đúc, ngôi đình cổ vẫn giữ được vẻ trang nghiêm, trầm mặc, trở thành điểm tựa tinh thần và là minh chứng sinh động cho sức sống lâu bền của văn hóa làng quê Bắc Bộ trong lòng Thủ đô.
Đình Trường Lâm là nơi thờ ba vị thành hoàng làng gồm Đức Thánh Linh Lang Đại vương – vị thượng đẳng phúc thần có công bảo quốc hộ dân, cùng hai vị nữ thần là Đào Hoa công chúa và Phù Nương công chúa.
Do trải qua nhiều lần di chuyển và trùng tu, các hạng mục kiến trúc của đình Trường Lâm hiện nay chủ yếu được tạo dựng vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Tuy không còn giữ nguyên dáng dấp kiến trúc cổ xưa nhất, ngôi đình vẫn bảo tồn được nhiều giá trị quý báu, đặc biệt là hệ thống đồ thờ cổ mang đậm phong cách nghệ thuật truyền thống. Từng chi tiết chạm khắc, từng hiện vật trong đình đều phản ánh trình độ thẩm mỹ, kỹ thuật và đời sống tín ngưỡng của người dân qua các thời kỳ lịch sử.
Song song với việc gìn giữ các di sản văn hóa vật thể, cộng đồng cư dân Trường Lâm luôn chú trọng bảo tồn những giá trị văn hóa phi vật thể. Lễ hội đình Trường Lâm được duy trì đều đặn hằng năm (ngày 9/2 Âm lịch), trở thành dịp sinh hoạt văn hóa quan trọng, gắn kết cộng đồng và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Trong không gian lễ hội, các nghi thức cổ truyền, trò chơi dân gian được tái hiện, tạo nên bức tranh sinh động về đời sống văn hóa làng quê Bắc Bộ.
Điểm nhấn đặc sắc nhất trong lễ hội đình Trường Lâm chính là điệu múa Lột rắn – một nghi lễ mang đậm ý nghĩa văn hóa và tâm linh. Điệu múa được trình diễn nhằm tưởng nhớ công ơn Đức Thánh Linh Lang Đại vương, thể hiện khát vọng chế ngự thiên tai, bảo vệ cuộc sống bình yên cho dân làng. Với giá trị lịch sử và nghệ thuật độc đáo, múa Lột rắn cùng các nghi lễ truyền thống đã góp phần đưa lễ hội đình Trường Lâm trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, niềm tự hào không chỉ của người dân Việt Hưng mà còn của cả người dân Hà Nội.
Đình Trường Lâm – dấu ấn trong lịch sử cách mạng
Không dừng lại ở vai trò là một di tích lịch sử – văn hóa, đình Trường Lâm còn ghi dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng. Trong thời kỳ kháng chiến, nơi đây từng là địa điểm họp bàn của bộ đội địa phương và dân quân, tổ chức các hoạt động đánh địch trên tuyến đường số 5 và sân bay Gia Lâm. Ngày Thủ đô được giải phóng, đình Trường Lâm là nơi nhân dân tề tựu, hân hoan chào đón bộ đội về tiếp quản Hà Nội, đánh dấu một mốc son lịch sử đáng nhớ.
Đặc biệt, đình Trường Lâm còn gắn với sự kiện lịch sử trọng đại vào ngày 18-2-1958 (tức sáng mồng Một Tết Mậu Tuất), khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và chúc Tết cán bộ, nhân dân xã Việt Hưng. Người đã vào thăm đình, ân cần trò chuyện với bà con, biểu dương những thành tích trong phong trào chống hạn, tăng gia sản xuất, đồng thời khen ngợi vai trò lãnh đạo của chi bộ và sự phối hợp hiệu quả giữa đoàn thanh niên với nông hội. Sự kiện ấy đã trở thành niềm tự hào lớn lao, được nhân dân địa phương gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau.
Tri ân công lao của Bác Hồ, nhân dân Việt Hưng (Hà Nội) đã đồng tâm góp sức xây dựng khu lưu niệm trong khuôn viên di tích đình Trường Lâm. Năm 1992, tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh được dựng tại đây, biến nơi này thành không gian tưởng niệm thiêng liêng, đồng thời là địa chỉ đỏ trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng. Hằng năm, vào dịp mồng Một Tết Nguyên đán, địa phương tổ chức lễ thánh, lễ chào cờ và dâng hương tưởng nhớ Bác Hồ kính yêu.
Ngày nay, cụm di tích đình – chùa Trường Lâm không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa của cộng đồng mà còn là điểm đến giàu giá trị lịch sử đối với du khách. Sự đồng lòng của nhân dân trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản đã góp phần giữ cho đình Trường Lâm luôn vang vọng hồn cốt “Hà Nội ngàn năm văn hiến”, trở thành một phần không thể thiếu trong bức tranh văn hóa của làng nghề Lệ Mật.
