Lễ hội diễn ra tháng Hai âm lịch hằng năm
Mỗi độ xuân về, khi đất trời chuyển mình tươi mới, làng Kim Quan (phường Việt Hưng, Hà Nội) lại tưng bừng mở hội đình truyền thống. Diễn ra từ ngày mồng 8 đến mồng 10 tháng Hai âm lịch hằng năm, lễ hội đình Kim Quan không chỉ là dịp sinh hoạt tín ngưỡng linh thiêng mà còn là không gian văn hóa cộng đồng giàu bản sắc, nơi hội tụ đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và tinh thần gắn kết làng quê Việt.
Mùa xuân – mùa của lễ hội – mang đến cho làng quê Việt Nam một diện mạo rộn ràng, tươi vui sau những tháng ngày lao động vất vả “một nắng hai sương”. Với người dân Kim Quan, lễ hội đình là dịp đặc biệt để nghỉ ngơi, sum họp, vui chơi và bày tỏ lòng tri ân đối với tổ tiên, các bậc tiền nhân đã có công dựng làng, giữ nước.
Ngay từ những ngày đầu tháng Hai âm lịch, không khí lễ hội đã lan tỏa khắp làng. Đường làng, ngõ xóm được quét dọn sạch sẽ, cờ hoa rực rỡ tung bay, khu di tích đình được trang hoàng trang nghiêm. Các hoạt động vui chơi dân gian và hiện đại như đánh đu, chọi gà, ném vòng, cầu lông, bóng bàn, biểu diễn văn nghệ… được tổ chức chu đáo, tạo nên không gian hội vừa truyền thống vừa sinh động. Công tác tổ chức lễ hội luôn được chú trọng, đảm bảo an ninh trật tự, giữ gìn nếp sống văn minh, hạn chế các hiện tượng tiêu cực.
Điều gì chờ đón bạn ở lễ hội đình Kim Quan?
Ngày đầu tiên của lễ hội mở đầu bằng nghi lễ trang trọng: đoàn đại biểu cán bộ và nhân dân Kim Quan thành kính dâng hương tại Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo công với Bác những thành quả đã đạt được trong năm qua và bày tỏ quyết tâm tiếp tục xây dựng quê hương. Sau đó, đoàn đến viếng Đài liệt sĩ, tưởng nhớ những người con ưu tú của địa phương đã hy sinh vì Tổ quốc. Đây là những nghi thức mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân làng.
Sau phần lễ tưởng niệm, lễ hội chính thức khai mạc tại đình làng. Trong tiếng trống chiêng rộn rã, Trưởng ban Lễ hội đọc diễn văn khai mạc, nhấn mạnh giá trị lịch sử – văn hóa của lễ hội và kêu gọi người dân chung tay bảo tồn các di sản truyền thống. Ngay sau đó là nghi lễ rước nước – một nghi lễ quan trọng và thiêng liêng bậc nhất của hội đình Kim Quan.
Đối với cư dân nông nghiệp, nước là yếu tố sống còn, là nguồn nuôi dưỡng ruộng đồng và đời sống. Rước nước không chỉ mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, mà còn nhắc nhở đạo lý biết ơn cội nguồn. Đoàn rước với cờ, trống, chiêng, bát bửu, kiệu rước chóe nước đi từ đình làng đến Long tỉnh – giếng cổ giữa làng, được coi là “mắt rồng” linh thiêng. Nước giếng Kim Quan nổi tiếng trong mát, không bao giờ cạn, gắn với nhiều truyền thuyết dân gian. Những chàng trai được chọn khiêng choé nước đều là trai tân khỏe mạnh, đạo đức tốt – đó vừa là vinh dự, vừa là niềm tự hào.
Ngày thứ hai của lễ hội dành cho các dòng họ lớn trong làng như Đinh, Nguyễn, Âu, Lý và các hội đồng niên, hội chàng rể vào lễ dâng hương, cầu cho quốc thái dân an, gia đình hòa thuận. Ngày thứ ba, lễ hội đón tiếp các đoàn khách thập phương và các cơ quan, trường học trên địa bàn đến hành lễ, thắt chặt thêm tình làng nghĩa xóm, tình gắn bó cộng đồng.
Suốt ba ngày hội, các chương trình nghệ thuật dân gian như chèo, quan họ, dân ca được tổ chức, góp phần làm nên không khí hội vừa linh thiêng vừa rộn ràng. Lễ hội đình Kim Quan tuy mộc mạc nhưng là dấu ấn văn hóa đặc sắc, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần và gìn giữ bản sắc truyền thống giữa nhịp sống đô thị hôm nay.
Lễ hội đình Kim Quan không chỉ là dịp sinh hoạt tín ngưỡng truyền thống, mà còn là biểu tượng sinh động của bản sắc văn hóa làng quê Việt, nơi những giá trị lịch sử, tinh thần cộng đồng và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được gìn giữ và lan tỏa bền bỉ qua bao thế hệ.
