Với tập tính sống kín đáo, khả năng thích nghi cao và mùi hương đặc trưng, cầy hương luôn thu hút sự quan tâm của những người yêu thiên nhiên và nghiên cứu động vật.
Cầy hương (tên khoa học: Paradoxurus hermaphroditus), còn được gọi là cầy vòi hương, là loài thú có vú thuộc họ Cầy (Viverridae). Chúng phân bố rộng rãi ở Nam Á, Đông Nam Á và một số khu vực phía nam Trung Quốc. Tại Việt Nam, cầy hương thường sinh sống trong rừng tự nhiên, rừng thứ sinh, khu vực đồi núi thấp và đôi khi xuất hiện gần khu dân cư có nhiều cây cối.
Về đặc điểm hình thái, cầy hương có thân hình thon dài, chiều dài cơ thể trung bình từ 50 đến 70 cm, trọng lượng khoảng 2–5 kg. Lông cầy hương thường có màu xám nâu hoặc nâu vàng, trên thân có các đốm hoặc vệt sẫm màu giúp chúng dễ ngụy trang trong môi trường rừng rậm. Mõm cầy nhọn và dài, tai nhỏ, chân ngắn nhưng khỏe, đuôi dài giúp giữ thăng bằng khi di chuyển trên cành cây.
Cầy hương là loài động vật sống về đêm, ban ngày thường ẩn nấp trong hốc cây, hang đá hoặc bụi rậm để nghỉ ngơi. Chúng có tập tính sống đơn độc, chỉ tiếp xúc với đồng loại trong mùa sinh sản. Khả năng leo trèo tốt giúp cầy hương dễ dàng tìm kiếm thức ăn và tránh kẻ thù. Thức ăn của chúng khá đa dạng, bao gồm trái cây chín, côn trùng, động vật nhỏ, trứng chim và đôi khi là xác động vật, cho thấy cầy hương là loài ăn tạp.
Một đặc điểm nổi bật của cầy hương là tuyến xạ nằm gần hậu môn, tiết ra chất có mùi đặc trưng. Chất này được sử dụng để đánh dấu lãnh thổ và giao tiếp với các cá thể khác. Trong tự nhiên, mùi hương này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định phạm vi sinh sống của từng cá thể.
Về sinh sản, cầy hương có khả năng sinh sản khá ổn định. Thời gian mang thai kéo dài khoảng 60–70 ngày, mỗi lứa thường sinh từ 2 đến 4 con. Cầy con khi mới sinh còn yếu, chưa mở mắt và phụ thuộc hoàn toàn vào mẹ trong những tuần đầu. Khi trưởng thành, cầy hương nhanh chóng thích nghi với cuộc sống độc lập trong môi trường tự nhiên. Với vai trò phát tán hạt giống và kiểm soát côn trùng, cầy hương góp phần duy trì sự cân bằng sinh thái, là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái rừng.
