Đến Lệ Mật xem hội làng truyền thống
Lễ hội truyền thống làng Lệ Mật là không gian văn hóa dân gian đặc sắc, gắn với huyền tích diệt Giảo Long và công cuộc khai hoang lập ấp vùng Thập Tam Trại, được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Lễ hội truyền thống làng Lệ Mật (phường Việt Hưng, Hà Nội) là một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu của Thủ đô, gắn liền với huyền tích chàng trai họ Hoàng diệt Giảo Long, cứu công chúa nhà Lý và công cuộc khai hoang lập ấp vùng “Thập Tam Trại”. Trải qua nhiều thế kỷ, lễ hội không chỉ mang đậm màu sắc tâm linh mà còn là không gian văn hóa cộng đồng giàu giá trị lịch sử và nhân văn, được người dân địa phương gìn giữ, bảo tồn qua nhiều thế hệ.
Hằng năm, từ ngày 20 đến 23 tháng Ba âm lịch, người dân làng Lệ Mật long trọng tổ chức lễ hội truyền thống nhằm tưởng nhớ Thành hoàng làng – chàng trai họ Hoàng, người đã xả thân diệt thủy quái Giảo Long, cứu công chúa nhà Lý và có công khai phá vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long xưa. Đây là dịp để con cháu trong làng cũng như người dân các vùng “Thập Tam Trại” cùng hội tụ, ôn lại trang sử dựng làng đầy gian nan, bày tỏ lòng tri ân đối với tiền nhân và thắt chặt thêm tình quê hương gắn bó.
Lễ hội làng Lệ Mật với nhiều hoạt động hấp dẫn
Theo Ban tổ chức, lễ hội truyền thống làng Lệ Mật có ba hoạt động lớn, mang những nét đặc trưng riêng biệt, tạo nên dấu ấn độc đáo không thể trộn lẫn.
Trước hết là Lễ Đả Ngư (đánh cá ở giếng làng). Lễ tục này bắt nguồn từ sự tích chàng trai Lệ Mật xả thân đánh Giảo Long, cứu ngọc thể công chúa nhà Lý. Tương truyền, sau khi công chúa bị thủy quái làm đắm thuyền và qua đời, chàng trai họ Hoàng đã tìm được ngọc thể của nàng. Khi được vua ban thưởng gấm vóc, vàng bạc, chàng từ chối và chỉ xin đưa dân nghèo làng Lệ Mật cùng một số làng xung quanh sang vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long khai khẩn, lập trang trại. Vùng đất ấy dần trở nên trù phú, mở rộng thành 13 trại ấp, được sử sách gọi là khu “Thập Tam Trại”. Từ đó, hằng năm, người dân làng Lệ Mật mở hội để tưởng nhớ công lao của vị Thành hoàng đã có công khai hoang lập ấp.
Lễ Đả Ngư không chỉ là nghi lễ tái hiện truyền thuyết mà còn là một màn trình diễn tâm linh, gửi gắm ước nguyện và lòng tri ân của công chúa đối với vị Thành hoàng làng. Người dân tin rằng, vào đêm trước ngày đánh cá, trời thường vận mưa, khiến cá từ Hồ Tây theo mạch nước chuyển về giếng Ngọc. Cá được cho là “của công chúa gửi về” thường có dấu hiệu đặc biệt như chấm đỏ hoặc lớp vảy ngả vàng, thể hiện sự linh ứng và thiêng liêng của nghi lễ.
Tiếp theo là điệu múa diệt Giảo Long, hay còn gọi là múa Rắn, được trình diễn tại sân đình. Màn múa tái hiện theo Thần tích Đức Thánh Thành hoàng làng Lệ Mật. Con Rắn khổng lồ được làm bằng nan tre, lợp vải, tượng trưng cho loài thủy quái bị chàng trai họ Hoàng dùng sức mạnh và ý chí hạ gục. Các thanh niên khỏe mạnh trong làng được tuyển chọn vào đội múa Rắn và đóng vai chàng trai Lệ Mật, trong khi một thiếu nữ xinh đẹp được chọn vào vai công chúa. Nhạc múa là giàn bát âm kết hợp với tiếng trống nhịp đôi dồn dập, tạo nên không khí trang nghiêm mà sôi động, cuốn hút người xem.
Hoạt động quan trọng cuối cùng là lễ rước Thập Tam Trại. Đây là dịp để con cháu làng Lệ Mật (dân cư “Cựu quán”) và con cháu những vùng đi khai hoang quanh Kinh đô (dân “Kinh quán”) gặp gỡ, tay bắt mặt mừng, cùng chung niềm vui và ôn lại truyền thống dựng làng. Ngày nay, các đoàn đại diện của Thập Tam Trại từ nhiều địa phương trở về dâng hương, hoa và lễ vật để tri ân Đức Thánh – người đã có công khai sinh ra vùng đất nơi họ đang sinh sống.
Sau phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian phong phú, tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho nhân dân và du khách thập phương.
Lễ hội truyền thống làng Lệ Mật hằng năm là dịp tuyên truyền, giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh các giá trị di sản văn hóa đặc sắc của Lệ Mật – Việt Hưng; đồng thời góp phần bảo tồn, kế thừa và phát huy truyền thống lịch sử – văn hóa của dân tộc, quảng bá tiềm năng du lịch, thu hút khách tham quan trong và ngoài nước về với Lệ Mật.
